COP30: Titik Perubahan untuk Tindakan Iklim Lautan?

Ketika Persidangan Pihak-Pihak kepada Konvensyen Rangka Kerja Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Perubahan Iklim ke-30 berakhir di Belém, Brazil, komuniti lautan mempunyai sebab untuk keyakinan yang berhati-hati dan kewaspadaan yang berterusan. Dipegang di tengah-tengah Amazon—simbol kuat sistem iklim yang saling berkaitan di Bumi—COP30 membawa perhatian baharu kepada peranan kritikal yang dimainkan oleh satu lautan global dalam menangani krisis iklim. Tetapi adakah "Amazon COP" ini memberikan kemajuan yang bermakna untuk planet biru kita, atau sekadar membungkus semula janji yang biasa?

Lautan Akhirnya Mengambil Pentas Tengah

Buat pertama kalinya dalam rundingan iklim PBB, lautan menerima pengiktirafan yang besar sebagai pusat kepada penyelesaian iklim, bukan sekadar mangsa perubahan iklim. Presiden COP30 Brazil secara eksplisit merangka lautan dan hutan sebagai keutamaan berkembar planet ini, menandakan perubahan iklim sebagai isu berbilang sektor dan terutamanya sistemik. Ini mewakili anjakan ketara daripada dekad pemikiran berpecah yang mengutamakan ekosistem daratan sementara sebahagian besarnya mengabaikan sistem marin.
Komuniti lautan mencapai beberapa kemajuan konkrit:

NDC Biru Mendapat Momentum: Enam negara baharu menyertai Cabaran NDC Biru untuk memperjuangkan tindakan iklim lautan dalam Sumbangan Ditentukan Negara, menjadikan jumlah keahlian Panel Lautan dalam Cabaran itu kepada 13 negara. Lebih ketara, negara yang mengambil bahagian menyatakan hasrat mereka untuk beralih kepada "Pasukan Petugas NDC Biru" untuk memacu pelaksanaan komitmen lautan melalui kepimpinan politik, kepakaran teknikal dan mobilisasi pelaburan.

Rangka Kerja Terobosan Lautan: Presiden COP30, bekerjasama dengan Juara Iklim dan Platform Iklim Lautan, memajukan pelan hala tuju Pakej Biru untuk mempercepatkan pelaksanaan penyelesaian iklim lautan menjelang 2028. Inisiatif ini menetapkan sasaran berasaskan sains merentas lima bidang utama yang menangani pemuliharaan marin, pengangkutan maritim dan daya tahan pantai.

Hasil Dialog Lautan 2025: Dialog lautan dan perubahan iklim yang diadakan semasa SB62 menghasilkan cadangan utama mengenai NDC, penunjuk Matlamat Global mengenai Penyesuaian, pengukuhan koordinasi dan kewangan. Negara-negara Membangun Pulau Kecil, yang diwakili oleh AOSIS, menekankan bahawa pengesyoran ini mesti dibenamkan pada semua item agenda dan bukannya disembunyikan sebagai perbincangan berasingan.

Cabaran Kewangan Berterusan

Walaupun pengiktirafan yang semakin meningkat terhadap penyelesaian berasaskan lautan, komitmen kewangan kekal tidak mencukupi. SDG 14, matlamat lautan, hanya menerima 0.01 peratus daripada semua pembiayaan pembangunan. Walaupun Pelan Hala Tuju Baku-to-Belém bernilai $1.3 trilion meminta untuk menggerakkan kewangan iklim tahunan menjelang 2035, lautan tidak dinyatakan sebagai sektor keutamaan dalam rangka kerja ini.

Ini mewakili pemutusan asas: kami mengakui bahawa lautan menyerap lebih 90 peratus haba berlebihan daripada aktiviti manusia dan menghasilkan separuh oksigen planet, namun kami enggan membiayai perlindungan dan pemulihannya dengan secukupnya. Lautan telah melindungi manusia daripada kesan terburuk perubahan iklim, tetapi ini mendatangkan kos yang besar kepada ekosistem marin dan komuniti yang bergantung kepada mereka.

Kemajuan Tadbir Urus Laut Tinggi

Pencapaian konkrit pada COP30 ialah komitmen Brazil untuk meratifikasi Perjanjian Laut Tinggi (Perjanjian BBNJ) menjelang akhir tahun. Perjanjian Laut Tinggi menetapkan seni bina undang-undang untuk mewujudkan Kawasan Perlindungan Marin di perairan antarabangsa, akhirnya membawa tadbir urus kepada masyarakat global, di mana dua pertiga lautan dunia kini kekurangannya. Perkara ini amat penting untuk kerja The Ocean Foundation mengenai ekuiti sains lautan dan perkongsian pemuliharaan, kerana tadbir urus laut lepas yang berkesan memerlukan kerjasama saintifik antarabangsa dan akses saksama kepada sumber marin.

Hutan dan Lautan: Sistem Bersambung

Penekanan COP30 terhadap hutan tropika melalui Fasiliti Tropical Forests Forever menawarkan pelajaran penting untuk kewangan lautan. Kemudahan itu akan memberi ganjaran kepada negara yang berjaya menghentikan penebangan hutan, menyasarkan untuk menyalurkan sehingga $4 bilion setiap tahun kepada sebanyak 74 negara dengan membayar $4 sehektar setahun untuk pemuliharaan hutan yang disahkan. Kerajaan pelabur dijangka menyumbang $25 bilion pada tahun-tahun akan datang, memanfaatkan lebih daripada $100 bilion daripada sumber swasta.

Bolehkah mekanisme serupa berfungsi untuk pemuliharaan lautan? Ekosistem karbon biru—bakau, rumput laut dan paya garam—menyediakan perkhidmatan penyerapan karbon yang setara atau lebih besar daripada hutan daratan sambil menyokong daya tahan pantai, biodiversiti dan perikanan. Lautan menyerap kira-kira 25 peratus daripada pelepasan karbon dioksida antropogenik setiap tahun. Namun kami kekurangan mekanisme pembayaran global yang setanding untuk negara yang mengekalkan ekosistem marin yang sihat.

Penekanan Fasiliti Tropical Forests Forever terhadap Orang Asli dan komuniti tempatan—dengan 20 peratus pembiayaan diperuntukkan untuk kumpulan Orang Asli—harus dicerminkan dalam tadbir urus lautan. Komuniti pesisir pantai dan pulau, terutamanya di Negara Membangun Pulau Kecil, telah menjadi penjaga ekosistem marin selama beberapa generasi sambil menyumbang secara minimum kepada pelepasan global.

Apa yang Telah Selesai—dan Apa yang Tidak

Walaupun kemajuan lautan, draf perjanjian COP30 mencetuskan kontroversi sengit. Draf awal Jumaat yang didedahkan oleh Brazil tidak menyebut tentang bahan api fosil, penyumbang terbesar dunia kepada pemanasan global, menandakan rehat yang ketara daripada lelaran sebelumnya. Kesatuan Eropah mengancam untuk menyekat perjanjian itu, dengan ketua iklim Wopke Hoekstra menyatakan teks itu mengandungi "tiada sains, tiada stok global, tiada peralihan, sebaliknya kelemahan."

Bagi komuniti lautan, ini amat penting. Pengasidan laut, pemanasan, dan penyahoksigenan adalah akibat langsung daripada pelepasan bahan api fosil. Mana-mana perjanjian iklim yang gagal menangani punca kemerosotan lautan tidak boleh menuntut untuk melindungi ekosistem marin.

Draf perjanjian itu juga termasuk bahasa yang lemah untuk menangani penebangan hutan—ironik untuk persidangan yang diadakan di Amazon—dan gagal untuk menentukan sama ada pembiayaan iklim tiga kali ganda itu akan datang daripada negara kaya atau disalurkan kepada mekanisme sektor swasta yang mungkin tidak mengutamakan pemulihan ekosistem.

Melihat ke Hadapan: Dari Pengiktirafan kepada Tindakan

Komuniti lautan berjaya meningkatkan ekosistem marin dalam proses UNFCCC, tetapi keterlihatan sahaja tidak diterjemahkan kepada pelaksanaan.

Keutamaan utama muncul: Pertama, kita memerlukan mekanisme kewangan iklim lautan yang berdedikasi setanding dengan dana perlindungan hutan, mengiktiraf nilai mitigasi dan penyesuaian iklim lautan. Kedua, penyelesaian berasaskan lautan mesti disepadukan di seluruh strategi mitigasi dan penyesuaian NDC apabila negara mengemukakan rancangan yang dikemas kini pada tahun 2025. Ketiga, mengukuhkan penyelarasan antara CBD, UNFCCC, Perjanjian BBNJ dan Pihak Berkuasa Dasar Laut Antarabangsa adalah penting—kita tidak mampu membayar pemecahan institusi apabila menangani krisis yang saling berkaitan. Akhir sekali, kewangan iklim lautan mesti memusatkan komuniti pantai dan pulau yang bergantung kepada sumber marin sambil menyumbang paling sedikit kepada perubahan iklim, sama seperti Fasiliti Tropical Forests Forever mengutamakan Orang Asli.

Laluan dari Belém

COP30 menandakan kemajuan yang besar untuk lautan, tetapi kita tidak boleh silap penglihatan sebagai kemenangan. Lautan telah menjadi penampan manusia terhadap bencana iklim. Kini giliran kita untuk melindungi lautan daripada bahaya selanjutnya. COP30 menyediakan alatan dan rangka kerja—pelaksanaan adalah perkara yang penting seterusnya.